زحاف در زبان عربی و فارسی دری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد بخش زبان عربی دانشگاه کابل افغانستان

چکیده

علم عروض در میان زبان‌های عربی و فارسی دری از کاربردهای ویژه خود برخوردار است؛ زیرا دارای خصوصیات مخصوص به خود است. طوری که بر همه آشکار است که کاشف علم عروض خلیل بن احمد نحوی است، ولی به مرور ایام علم عروض در زبان فارسی گونه‌ای را به خود اختصاص داده و کم و بیش تغییراتی را نسبت به علم عروض در زبان عربی به خود راه داده است که این همه را می‌باید از توانمندی‌های شاعران و بزرگان فارسی زبان دانست؛ به گونه‌ای که بعد از خلیل بن احمد نیز سه بحر دیگر را دانشمندان زبان فارسی به وجود آوردند. در میان زحافات عروض زبان فارسی وعربی تفاوت‎های آشکاری وجود دارد. تغییرات در تفاعیل عروضی زبان عربی به دوگونه زحاف و علت نامیده شده است که زحاف نیز به نوبۀ خود به دو گونۀ مفرد و مزدوج تقسیم گردیده است که هریک از آنها نیز دارای تقسیمات دیگری می‌باشند، ولی تغییراتی که به اسم علت خوانده شده است از جمله تغییراتی است که اگر درتفاعیل رخ ‌دهد، متابعت‌اش بر شاعر حتمی است، تغییر دیگری به اسم علت جار و مجرایی زحاف دارد که اگر در تفاعیل آمد تکرارش الزامی نیست و برعکس تغییرات تفاعیل در عروض زبان فارسی به اسم زحاف خوانده شده که تمامی آن تغییرات درتفاعیل عروضی زبان عربی را دربرمی‌گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Zahav in Arabic and Persian Dari

نویسنده [English]

  • Mohammad Ismail Naseri
Professor of Arabic Language at Kabul University
چکیده [English]

Aroz among Arabic and Persian Dari has special applications, since it has some special unique properties, so that it is apparent that the founder of Aroz is Khalil-ibn-Ahmad-Nahvi, but in Persian and during the development days of Aroz in Persian, some of the differences have been introduced to it compared to Arabic version of Aroz, which must be taken as authority and strength of Persian Poets and literature, so that after Khalil-ibn-Ahmad-Nahvi, they introduced three other Bahr in Persian Aroz. Among Zahafat Aroz in Arabic and Persian versions, there are some clear differences. Variations in Tafaeel in Arabic Aroz, are called Zahaf and Cause which in turn, Zahaf is divided to Odd and Even and each are divided to other sections consequently. But variations in Cause are variations that are done in Tafaeel and its functionality is a most to The Poet. Another variation which is called Jar Cause and Channel Cause and if it is used in Tafaeel, the repetition become an option. Inversely, variation in Tafaeel in Persian version of Aroz, are called Zahaf which inherits all variations from Arabic version.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Arabic and Persian prosody
  • comparative literature
  • Zahav in Arabic and Persian Dari