بررسی و تحلیل تصویر در تمهیدات عین القضات همدانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه فرهنگیان

4/jshd.2019.99692

چکیده

عین القضات همدانی (525 م) یکی از مشهورترین عارفانی است که آثارگوناگونی از او در زمینه­های عرفان، فلسفه و دین به زبان­های فارسی و عربی برجای مانده است. تمهیدات، یکی از مهم­ترین آثار فارسی اوست که گذشته از اهمیّتی که در عرفان دارد، از نظر نثر شاعرانه و زبان تصویری و خیال انگیز، شایان توجه است. این مقاله به بررسی شگردهای تصویرساز عین القضات در این اثر پرداخته و نمونه­هایی از آن را در مقابل دید مخاطبان قرار می­دهد. استعارة محوری عین‌ القضات را در این کتاب، «تقابل» تشکیل می­دهد. ضعف زبان روزمرّه و ناتوانی آن در بیان تجربیّات ناب روحی عارف، عاملی است تا کلام او سرشار از تخیّل، عاطفه، موسیقی و سایر عناصر خیال­انگیز باشد. بر اساس یافته­های این پژوهش، تشبیه، تمثیل، کنایه و رمز به همراه بیان نقیضی، مجاز، تلمیح از پر بسامدترین شگردهای تصویر سازی هستند که از نثر کتاب آشنایی­زدایی کرده و باعث فردیّت و تشخّص این اثر از سایر نثرهای گفتمان محور صوفیّه شده است. عناصر تصویرساز تمهیدات، کارکرد ایضاحی و روشنگرانه دارند و از خاستگاه طبیعی و دینی برخوردارند. بسامد بالای واژه­های دیداری اثر، بیانگر طریقت عشق و جمال­پرستی عین القضات است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis and Inspection of the Image in the Tamhidat Ain – ol Qodat Hamedani

نویسنده [English]

  • Aliasghar Khalili
farhangian University
چکیده [English]

Ain – Qodat Hamadani is one of the most famous mystics who has survived many works on mysticism، philosophy and religion in persian and Arabic. Tamhidat one of the most important works of the Persian which is beyond the importance of mysticism inters of poetic prose and visual an imaginative language.
This Article examines the illustrators techniques of Ain-ol Qodat in this work and presents examples of it to the audience. The opposite is the central metaphor of objections in this book. The weakness of every day language and inability to express the pure experiences of the mystic is a factor in which his words are full of imagination, affection,  music and other fantasy elements.
Accordinng to the findings of this research simile, allegory, poetry and cipler with the obvious, permissiable and the atrical expression are the most frequent illustration techniques that have made the narrative of the book unflinching and make the individual and distinct from other texts of the discourse oriented Sofia.the illustrating elements of Tamhidat have a vivid function and are mainly natural.the frequency above the visual terms reflects the love and admiration of Ain-ol Qodat.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ain-ol Qodat Hamedani
  • Tamhidat
  • image
  • Mystical prose
  • Poetic prose
-قرآن کریم

2- پورنامداریان، تقی، (1375)، رمز و داستان­های رمزی، چاپ چهارم، تهران: علمی و فرهنگی.

3- خلیلی، علی اصغر، حسن پورآلاشتی، حسین و همکاران (1396)، «بررسی و تحلیل تصویر در شرح شطحیات»،گوهرگویا،سال 11، شمارة 4، صفحات 23 –40.

4- رجایی، محمّد خلیل، (1372)، معالم البلاغه، چاپ سوّم، مرکز نشر دانشگاه شیراز.

5- شفیعی کدکنی، محمّد رضا، (1392)، زبان شعر در نثر صوفیّه، چاپ اوّل، تهران: سخن.

6- ...............................، (1358)، صور خیال، چاپ دوم، تهران: آگاه.

7- عین القضات همدانی، ابوالمعالی عبداللّه بن ابی بکر، (1377)، تمهیدات، تصحیح عفیف عسیران، چاپ پنجم، تهران: منوچهری.

8- فتوحی رود معجنی، محمود، (1385)، بلاغت تصویر، چاپ دوم، تهران: سخن.

9- فروزانفر، بدیع الزمان، (1376)، احادیث و قصص مثنوی، ترجمه و تنظیم حسین داوودی، تهران: امیر کبیر.

10- فولادی، علیرضا، (1387)، زبان عرفان، قم: فراگفت.

11- نزهت، بهمن، (1388)، «نماد نور در ادبیّات صوفیّه»، مطالعات عرفانی دانشگاه کاشان، شمارة نهم، صفحات 155- 184

12- نیکو بخت، ناصر، (1387)، «سمبولیسم نور و رنگ در عرفان ایرانی-اسلامی»، مطالعات عرفانی، شمارة هشتم، صفحات 183- 212.

13- وفایی، عبّاسعلی، (1388)، «در پرتو انوار معنوی»، ادبیّات عرفانی دانشگاه الزّهرا، سال اوّل، شمارة اوّل، صفحات 169- 198.

14- هاکس، جیمز، (1377)، قاموس کتاب مقدّس، چاپ اوّل، تهران: اساطیر.

15- هومر، شون، (1388)، ژاک لاکان، ترجمة محمّد علی جعفری و محمّد ابراهیم طاهایی، تهران: ققنوس.

16- یوسفی، محمّد رضا، (1391)، «نور سیاه پارادوکس زیبای عرفانی»، مجلّة ادیان و عرفان، شمارة دوم، صفحات 171- 191.

 

18- Cuddon, J.A, (1984), A Dictionary of Literary Terms, Penguin Books.

19- Shiply, Joseph, (1960), Dictionary of Word Literary Terms, USA. Boston.