حضور عناصر چهارگانه و زبان نمادین در سعادت‌نامة استرآبادی و ساقی‌نامة ترشیزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. (نویسندۀ مسئول)

3 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4/jshd.2020.249952.1048

چکیده

نوشتار حاضر کوششی در جهت یافتن برخی از نمادها در دیوان سعادت‌نامة استرآبادی و ساقی‌نامة ترشیزی است. نمادها ‌در حقیقت مبیّن اشکال و مفاهیمی هستند که ما نمی‌شناسیم و از آن‌جا که نمادها بیانگر حالات روانی خاصّی از انسان­ها هستند، می‌توان با تأویل و تفسیر آن‌ها در اشعار، به ویژگی‌های خاصّ روانی و جهان‌بینی شاعران دست یافت. ساقی‌نامة ظهوری ترشیزی و سعادت‌نامة نظام‌الدّین استرآبادی از جمله آثاری هستند که تحقیقات کافی در مورد آن‌ها صورت نگرفته و بسیاری از زوایای ارزشمند آن‌ها پنهان مانده است؛ بنابراین با استخراج نمادها در این دو اثر، می‌توان کمک شایانی به تفسیر ابیات کرد. این مقاله با هدف بررسی تطبیقی برخی نمادها در سعادت‌نامة نظام‌الدّین استرآبادی و ساقی‌نامة ظهوری ترشیزی مورد ارزیابی قرار گرفته است و بر آن است که به سؤال‌های مطرح شده پاسخ دهد. پس از استخراج این نمادها در هر دو دیوان، این نتیجه به‌دست آمد که نظام‌الدّین استرآبادی شناخت عمیق و دقیقی از نمادها داشته و انگاره‌های کهن‌الگویی را با استفاده از عنصرخیال در سعادت‌نامة خود به‌طور ویژه‌ای به‌کار برده است. این در حالی است که ترشیزی، از موقعیّت‌های کهن‌الگویی در اثرش بهره نبرده است. این پژوهش به شیوة نظری و به روش کتابخانه‌ای و از نوع تحلیل محتوا است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Quad Elements and Symbolic Language in Divan-e Astarabadi and Saghinameh Torshizi

نویسندگان [English]

  • zeynab noroozali 1
  • Ahmad khiali khatibi 2
  • Ali Asghar Halabi 3
1 PhD student in Persian Language and Literature, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor in Persian Language and Literature, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. (Corresponding Author)
3 Assistant Professor in Persian Language and Literature, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The present study is an attempt to find symbolism in Divan-e Astarabadi and Saghinameh-e Torshizi. Symbolism is in fact the expression of different notions and concepts that we are not aware of. Since symbolism expresses human’s specific mental states, we could realize the poet’s mental state and ideologies through analyzing and interpreting it. There has not been sufficient research on Saghinameh-e Zohoori Torshizi and Divan-e Nizam oddin Astarabadi so far; thus many of their valuable concepts are not revealed. Therefore, this research can contribute to interpretations of the verses via symbolism analysis in these two poems. In this study, we have investigated symbolism in Divan-e Astarabadi and Saghinameh Zohoori Torshizi with a comparative approach and intend to reply to several inquiries. After derivation of the symbols in both of these Divans, The results show that Nizamoddin Astarabadi has had a precise and sophisticated knowledge on symbolism and has exploited archaic-patterned ideologies via imagination in his Divane in a specific way. However, Torshizi has not benefitted from archaic settings in his work. This study has been done with a theoretical approach and library research and it is a kind of content analysis investigation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • comparative literature
  • Symbolism
  • Divan-e Astarabadi
  • Saghinameh Torshizi
 
1- قرآن کریم.
2- استرآبادی، ملانظام، (1391)، دیوان اشعار نظام‌الدین اسـترآبادی، تحقیق و تصحیح شایسته ابراهیمی و مرضیه بیک وردی‌لو، تهران: کتابخانة موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
3- رزمجو، شاهرخ، (1384)، استوانة کوروش بزرگ، تهران: فرزان روز.
4- ساجدی، طهمورث، (1387)، از ادبیّات تطبیقی تا نقد ادبی، تهران: امیرکبیر.
5- شوالیه ژان؛ گاربران آلن، (1388)، فرهنگ نمادها، چاپ اوّل، ترجمة سودابه فضائلی، تهران: جیحون‌.
6- ظهوری ترشیزی، نورالدّین محمّد، (1394)، ساقی‌نامه، تصحیح علی اصغر باباسالار و سیده پرنیان دریاباری، تهران: دانشگاه تهران.
7- میرصادقی، جمال، (1364)، عناصر داستان، تهران: چشمه.