بررسی مختصاتِ زبانیِ قصایدِ فریدون توللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. (نویسندۀ مسئول)

2 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

4/jshd.2020.241718.1047

چکیده

< p class="a" dir="RTL">فریدون توللی از پیشگامان شعر نو فارسی و از زمرۀ شاعران تأثیرگذار معاصر ایران به‌شمار می‌رود که علاوه بر طبع‌آزمایی در قالب‌های نوین، چندین قطعه شعر زیبا و دل‌نشین در قالب‌های کهن از جمله قصیده نیز از وی به جای مانده است. تعداد قصاید او اندک و کمتر از بیست و پنج قصیده است که مضامین گوناگونی از قبیل وصف طبیعت، مدح و ستایش، مسائل سیاسی و اجتماعی و... را شامل می‌شود. جامعۀ آماری این تحقیق را مجموعه قصاید او که اغلب در مجموعۀ «بازگشت» به چاپ رسیده، تشکیل می‌دهد. هدف از این پژوهش، بررسی و شناخت شاخص‌ترین ویژگی‌های زبانی فریدون توللی در مجموعه قصاید وی از منظر واژگان، ترکیبات، نحو جملات، افعال پیشوندی، باستان‌گرایی لغوی و نحوی و...  با روش توصیفی – تحلیلی و مطالعۀ کتابخانه‌ای است تا از این طریق بتوان سیمای عناصر زبانی حاکم بر قصاید توللی را ترسیم نمود. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که زبان شعری توللی در مجموع ساده، سلیس و پخته است. وی با ساختن ترکیبات بدیع و جدید، به‌کار بردن واژگان امروزین (بخاری و ارز دلاری) در کنار واژگان کهن (هودج و خراج)، استفاده از کلمات عامیانه، کاربرد جملاتی که دارای ساختار نحوی خطی و مستقیم هستند و موارد متعدّد دیگر در مجموعه قصاید، دایره و شمول لفظی و معنایی واژگان زبان فارسی را  غنی‌تر و پربارتر کرده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A study on Lingual Characteristics of Fereidoon Tavallali’s Odes

نویسندگان [English]

  • Ghader Bayazidi 1
  • Abdollah Toloeiazar 2
1 M.A Graduate in Persian Language and Literature, Urmia University, Urmia, Iran (Corresponding Author)
2 Assistant Professor, Faculty of Persian Language and Literature, Urmia University, Urmia, Iran
چکیده [English]

< p >Fereidoon Tavallali is considered as a pioneer in modern Persian poetry and an influential figure in contemporary Persian poetry. In addition to a taste in modern poetry, he has said several magnificent odes in classic poetic forms. His odes are barely twenty five in numbers and they describe nature, praise and worship as well as socio political issues, etc. The population in this study is his odes collection mainly published in “Bazgasht”. This study aims to investigate and recognize Fereidoon Tavallali’s most noticeable lingual characteristics in his odes collections regarding lexical meaning, combinations, syntax, prefixed verbs, and semantic archaism, etc. The methodology was library research with an analytical-descriptive approach to illustrate Tavallali’s lingual elements in his odes. The results show that Tavallali’s language is generally plain, fluent and sophisticated. He has exploited modern and new combinations (heater and dollar currency) along with archaic ones (howdah and tribute) and has made use of colloquial words as well as linear-structured sentences in his odes collections to enrich Persian language and granted a wider range of semantics to its words.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Lingual Characteristics
  • odes
  • poem
  • Fereidoon Tavallali
  • Modern Combinations
  • archaism
 
1- امداد، حسن، (1372)، «توللی و حوادث فارس»، آینده، سال یازدهم، شمارۀ پیاپی، صص 11-12.
2- انزابی نژاد، رضا؛ ثروت، منصور، (1366)، فرهنگ معاصر، تهران: امیر کبیر.
3- باقری، مهری، (1392)، مقدّمات زبانشناسی، چاپ شانزدهم، تهران: قطره.
4- بهرامی خورشید، سحر؛ نامداری، اسما، (1398)، «بررسی افعال پیشوندی در زبان فارسی از منظر صرف ساخت»، فصلنامۀ مطالعات زبان‌ها و گویش‌های غرب ایران، دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه رازی کرمانشاه، سال هفتم، شمارۀ 25، صص 35- 55.
5- توللی، فریدون، (1369)، بازگشت، چاپ اوّل، شیراز: نوید شیراز.
6- ...............................، (1376)، شعلۀ کبود؛ منتخب پنج دفتر، چاپ اوّل، تهران: سخن.
7- حق‌شناس، علی محمّد، (1379)، «فرهنگ فارسی عامیانه یا گفتاری، کدام؟» نشر دانش، سال هفدهم، شمارۀ 2، صص 352- 387.
8- رضایتی کیشه خاله، محرم؛ مهدی، دیان، (1388)، «فعل های پیشوندی در آثار منثور فارسی از آغاز تا پایان قرن پنجم»، ویژه­نامۀ فرهنگستان (دستور)، 5 (5)، صص 27-50.
9- شفیعی‌کدکنی، محمّدرضا، (1392)، موسیقی شعر، چاپ چهاردهم، تهران: آگه.
10- ...............................، (1395)، ادوار شعر فارسی از مشروطیّت تا سقوط سلطنت، چاپ نهم، تهران: آگه.
11- عابدی، محمدرضا؛ علی­جولا، الهام، (1394)، «ترکیب سازی و هم آیی واژگانی در شعر انقلاب اسلامی و پایداری»، نشریه ادبیات پایداری، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال هفتم، شمارۀ 13، صص 205- 226.
12- فرشیدورد، خسرو، (1392)، دستور مفصّل امروز، چاپ سوّم، تهران: سخن.
13- Inkelas, Sh. & Ch, Zoll (2005), Reduplication: Doubling in Morphology. Cambridge: Cambridge University Press.